Wprowadzenie
Projektowanie systemu oddymiania nie polega wyłącznie na doborze klap, wentylatorów czy centrali sterującej. W podejściu normowym najważniejsze jest to, aby cały system był zaprojektowany jako spójne rozwiązanie. Właśnie tak do tematu podchodzi seria norm PN-EN 12101, która obejmuje zarówno wymagania dla poszczególnych elementów systemu, jak i zasady dotyczące ich współpracy, projektowania oraz oceny działania.
Norma nie sprowadza się więc do prostego wskazania, jakie urządzenie należy zamontować. Jej założeniem jest takie zaprojektowanie systemu, aby w warunkach pożaru możliwe było ograniczenie rozprzestrzeniania się dymu, utrzymanie warunków umożliwiających ewakuację oraz wsparcie działań ratowniczych. W praktyce oznacza to, że projektant musi patrzeć nie tylko na pojedyncze urządzenia, ale na cały układ działania budynku podczas pożaru.
Co zakłada norma PN-EN?
Podstawowym założeniem norm z grupy PN-EN 12101 jest to, że system oddymiania ma działać skutecznie jako układ funkcjonalny, a nie zbiór niezależnych komponentów. Dlatego projektowanie zgodne z normą wymaga uwzględnienia kilku kluczowych obszarów: rodzaju systemu, przewidywanego scenariusza działania, parametrów technicznych urządzeń oraz warunków pracy całego układu w obiekcie.
W zależności od obiektu i przyjętej koncepcji, projekt może dotyczyć między innymi:
- systemu oddymiania grawitacyjnego,
- systemu oddymiania mechanicznego,
- systemu różnicowania ciśnień,
- przewodów i klap do kontroli dymu,
- zasilania oraz sterowania urządzeniami oddymiającymi.
To bardzo ważne, ponieważ polskie podejście oparte na normie PN-EN nie zakłada jednego uniwersalnego rozwiązania dla każdego budynku. Najpierw trzeba określić, jaką funkcję ma pełnić system i jaki efekt ma zapewnić w konkretnym obiekcie. Dopiero potem dobiera się technologię i urządzenia.
Na czym polega projektowanie oddymiania zgodnie z PN-EN?
Projektowanie zgodne z normą zaczyna się od ustalenia, jak ma zachować się dym w czasie pożaru i które przestrzenie mają pozostać chronione. To właśnie od tego zależy, czy celem będzie odprowadzenie dymu z pomieszczenia, utrzymanie warstwy wolnej od dymu, czy też zabezpieczenie dróg ewakuacyjnych przez wytworzenie odpowiedniej różnicy ciśnień. W przypadku systemów różnicowania ciśnień norma opisuje podejście oparte na utrzymaniu przepływu powietrza i ciśnienia tak, aby ograniczyć przedostawanie się dymu do przestrzeni chronionych, takich jak klatki schodowe czy drogi ewakuacji.
Z punktu widzenia projektanta oznacza to konieczność przejścia przez kilka podstawowych etapów. Najpierw trzeba przeanalizować obiekt: jego układ, wysokość, podział na strefy, przebieg dróg ewakuacyjnych oraz miejsca, w których dym może się gromadzić lub przemieszczać. Następnie dobiera się koncepcję działania systemu, a później konkretne wyroby i elementy instalacji o parametrach zgodnych z odpowiednimi częściami normy.
Jakie elementy obejmuje podejście normowe?
Seria PN-EN 12101 składa się z kilku części odnoszących się do różnych grup wyrobów i różnych metod kontroli dymu. Dla projektanta oznacza to, że norma prowadzi przez cały system, a nie tylko przez jeden jego komponent.
W praktyce projektowanie „wg PN-EN” oznacza zwykle pracę na kilku częściach normy jednocześnie. Jedna część odnosi się do właściwości wyrobu, inna do sposobu projektowania systemu, a jeszcze inna do zasilania lub sterowania. Dzięki temu projekt nie opiera się wyłącznie na katalogu producenta, ale na znormalizowanych wymaganiach dotyczących działania systemu przeciwpożarowego.
Jak norma patrzy na skuteczność systemu?
Jednym z najważniejszych założeń normowych jest to, że system ma być skuteczny nie „na papierze”, ale w rzeczywistym scenariuszu działania. Dlatego podejście PN-EN jest funkcjonalne: projektant ma nie tylko dobrać urządzenia, lecz także zapewnić, że w czasie pożaru system uruchomi się, będzie zasilany, poprawnie sterowany i utrzyma założone warunki w chronionej przestrzeni. W przypadku systemów różnicowania ciśnień norma wprost odnosi się do projektowania, instalacji, testów odbiorczych, testów okresowych i utrzymania.
To istotna różnica względem uproszczonego myślenia o oddymianiu. Norma nie kończy się na etapie doboru urządzenia. Zakłada, że cały system ma zostać poprawnie zaprojektowany, uruchomiony, sprawdzony i utrzymywany, bo dopiero wtedy można mówić o realnym bezpieczeństwie użytkowników budynku.
Co to oznacza dla inwestora i projektanta?
Dla inwestora projektowanie zgodne z PN-EN oznacza większą przewidywalność i większą pewność, że system został oparty na uznanych wymaganiach technicznych. Dla projektanta oznacza natomiast konieczność myślenia systemowego: od funkcji bezpieczeństwa, przez analizę obiektu, po dobór certyfikowanych rozwiązań i właściwe połączenie ich w jeden sprawny układ.
W praktyce dobrze przygotowany projekt oddymiania powinien odpowiadać na kilka podstawowych pytań: gdzie ma być odprowadzany dym, które przestrzenie mają pozostać wolne od zadymienia, jakie urządzenia mają realizować tę funkcję, jak będą sterowane i zasilane oraz jak zostanie potwierdzone prawidłowe działanie systemu. To właśnie jest sedno projektowania według normy PN-EN.
Zakończenie
Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego wpisu otrzymałeś odpowiedź na zadane pytanie. Jeżeli chcesz nawiązać z nami współpracę zadzwoń lub napisz e-mail.
Tel. kontaktowy: 663553428 | e-mail: kontakt@sfpap.pl
