Wprowadzenie
Co powinna zawierać dobra instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?To pytanie, które powinien zadać sobie każdy właściciel, zarządca lub administrator budynku zobowiązany do zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony przeciwpożarowej.
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) to jeden z podstawowych dokumentów regulujących zasady bezpieczeństwa pożarowego w obiekcie. Jej zadaniem jest nie tylko opisanie występujących zagrożeń, ale również określenie sposobów zapobiegania pożarom, zasad postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz organizacji ewakuacji.Zakres dokumentu określa § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Warto jednak pamiętać, że prawidłowo opracowana instrukcja ppoż. budynku powinna uwzględniać nie tylko wymagania formalne, ale również rzeczywiste warunki techniczne, sposób użytkowania obiektu i występujące w nim zagrożenia.
Co powinna zawierać dobra instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
Zgodnie z § 6 ust. 1 przywołanego rozporządzenia instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi obejmować dziewięć podstawowych obszarów. Poniżej wyjaśniamy, jakie informacje powinny znaleźć się w poszczególnych częściach dokumentu.
1. Warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu
Pierwszym i jednym z najważniejszych elementów instrukcji jest charakterystyka warunków ochrony przeciwpożarowej wynikających z przeznaczenia budynku, sposobu jego użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, magazynowania oraz warunków technicznych.
W praktyce ta część dokumentu powinna uwzględniać między innymi:
- powierzchnię, wysokość i liczbę kondygnacji budynku;
- kategorię zagrożenia ludzi (ZL) lub przeznaczenie produkcyjno-magazynowe (PM);
- podział obiektu na strefy pożarowe;
- gęstość obciążenia ogniowego, jeśli ma zastosowanie;
- klasę odporności pożarowej budynku i odporność ogniową istotnych elementów budowlanych;
- występowanie materiałów niebezpiecznych pożarowo;
- zagrożenie wybuchem, jeżeli występuje.
Dlaczego jest to ważne?Warunki ochrony przeciwpożarowej będą inne dla budynku biurowego, inne dla hotelu, a jeszcze inne dla hali produkcyjnej lub magazynu wysokiego składowania.Dlatego instrukcja bezpieczeństwa pożarowego budynku nie powinna być opracowywana wyłącznie na podstawie uniwersalnego szablonu. Musi odzwierciedlać rzeczywistą charakterystykę obiektu.
2. Wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice
Kolejnym wymaganym elementem jest określenie wyposażenia obiektu w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, a także sposobów przeprowadzania ich przeglądów technicznych oraz konserwacji. W zależności od rodzaju budynku mogą to być między innymi:
- hydranty wewnętrzne;
- przeciwpożarowe wyłączniki prądu;
- systemy sygnalizacji pożarowej;
- urządzenia oddymiające;
- instalacje oświetlenia awaryjnego;
- stałe urządzenia gaśnicze;
- gaśnice przenośne.
Dobra instrukcja powinna jednoznacznie wskazywać wyposażenie przeciwpożarowe obiektu oraz zasady utrzymania go w sprawności technicznej.Istotne jest również odróżnienie urządzeń rzeczywiście wymaganych przepisami od wyposażenia dodatkowego, zastosowanego w danym budynku.
3. Sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia
Instrukcja musi określać zasady postępowania w przypadku wystąpienia pożaru lub innego zagrożenia. Powinna wyjaśniać przede wszystkim, jak należy:
- zaalarmować osoby przebywające w budynku;
- powiadomić odpowiednie służby ratownicze;
- podjąć działania ograniczające rozwój zagrożenia, o ile jest to bezpieczne;
- rozpocząć i przeprowadzić ewakuację;
- przekazać służbom ratowniczym istotne informacje o obiekcie i zdarzeniu.
Procedury muszą być dostosowane do warunków panujących w budynku.
4. Zasady zabezpieczania prac niebezpiecznych pod względem pożarowym
Jeżeli w obiekcie przewiduje się wykonywanie prac niebezpiecznych pożarowo, instrukcja powinna określać sposoby ich zabezpieczenia. Dotyczy to między innymi prac spawalniczych, cięcia metali czy innych czynności, podczas których mogą powstawać iskry, wysoka temperatura lub otwarty płomień. W tej części należy określić zasady przygotowania miejsca pracy, wymagane zabezpieczenia przeciwpożarowe, sposób nadzorowania robót oraz kontroli miejsca ich prowadzenia po zakończeniu prac. Ma to szczególne znaczenie w obiektach produkcyjnych, magazynowych oraz budynkach, w których regularnie prowadzone są prace remontowe i konserwacyjne.
5. Warunki i organizacja ewakuacji ludzi
Jednym z kluczowych elementów instrukcji są zasady organizacji ewakuacji. Dokument powinien uwzględniać warunki ewakuacji występujące w budynku, sposób jej przeprowadzania oraz praktyczne metody sprawdzania przyjętych rozwiązań.W szczególności należy określić:
- przebieg dróg i lokalizację wyjść ewakuacyjnych;
- sposób ogłaszania ewakuacji;
- zadania osób odpowiedzialnych za jej organizację;
- zasady pomocy osobom wymagającym wsparcia;
- sposób sprawdzania, czy użytkownicy opuścili zagrożony obszar;
- organizację praktycznego sprawdzania ewakuacji.
Szczególnej uwagi wymagają obiekty, w których przebywa duża liczba osób, takie jak szkoły, przedszkola, hotele, biurowce czy budynki użyteczności publicznej.Prawidłowo przygotowana instrukcja nie powinna ograniczać się do ogólnego polecenia opuszczenia budynku. Musi uwzględniać rzeczywistą organizację jego użytkowania.
6. Zasady zapoznawania użytkowników z przepisami przeciwpożarowymi
Rozporządzenie wymaga określenia sposobów zapoznawania użytkowników obiektu, w tym zatrudnionych pracowników, z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią instrukcji. W praktyce można wykorzystać odpowiednie szkolenia, instruktaże, udostępnienie dokumentu oraz potwierdzenia zapoznania się z jego treścią. Ważne, aby osoby przebywające stale w budynku wiedziały, jak zachować się w sytuacji zagrożenia, gdzie znajdują się drogi ewakuacyjne oraz jakie obowiązki zostały im przypisane.
7. Zadania i obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej
Instrukcja powinna również określać zadania i obowiązki osób będących stałymi użytkownikami obiektu. Zakres odpowiedzialności może obejmować między innymi właściciela, zarządcę, administratora, pracowników technicznych oraz innych użytkowników budynku. Szczególne znaczenie ma jasne określenie, kto odpowiada za organizację ochrony przeciwpożarowej, utrzymanie urządzeń w sprawności, zgłaszanie nieprawidłowości czy realizację procedur alarmowych. W obiektach użytkowanych przez kilka niezależnych podmiotów właściwy podział obowiązków pomaga uniknąć niejasności organizacyjnych.
8. Plany graficzne obiektu i terenu przyległego
Część graficzna to obowiązkowy element instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.
Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia plany powinny przedstawiać wymagane informacje dotyczące obiektu i terenu przyległego, w szczególności:
- powierzchnię, wysokość i liczbę kondygnacji;
- odległości od sąsiednich obiektów;
- parametry pożarowe substancji palnych i gęstość obciążenia ogniowego;
- kategorie zagrożenia ludzi oraz przewidywaną liczbę użytkowników;
- lokalizację stref zagrożenia wybuchem;
- podział na strefy pożarowe;
- kierunki i wyjścia ewakuacyjne;
- rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic i istotnych elementów instalacji;
- lokalizację źródeł wody do celów przeciwpożarowych;
- drogi pożarowe i dojazdy do budynku.
Plany powinny być czytelne, aktualne i zgodne z rzeczywistym układem obiektu. Nieaktualna dokumentacja, na której nie uwzględniono przebudowanych pomieszczeń, zmienionych dróg ewakuacyjnych lub nowych urządzeń przeciwpożarowych, może utrudniać wykorzystanie instrukcji podczas zdarzenia.
9. Wskazanie osób lub podmiotów opracowujących instrukcję
Ostatnim elementem wymaganym w § 6 ust. 1 jest wskazanie osób lub podmiotów odpowiedzialnych za opracowanie instrukcji.
Warto pamiętać, że przygotowanie dokumentacji powinno zostać powierzone osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje do wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do charakteru realizowanych zadań.
Kiedy należy aktualizować instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Zgodnie z § 6 ust. 7 rozporządzenia instrukcja podlega aktualizacji co najmniej raz na dwa lata, a także po zmianach sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego, które wpływają na warunki ochrony przeciwpożarowej.
Przykładem może być zmiana przeznaczenia części magazynu, wprowadzenie nowego procesu produkcyjnego lub istotna zmiana rodzaju składowanych materiałów.Należy również pamiętać, że zgodnie z § 6 ust. 9 instrukcja powinna znajdować się w miejscach dostępnych dla ekip ratowniczych.
Czy każdy budynek musi posiadać instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Nie. Obowiązek jej opracowania dotyczy obiektów określonych w § 6 ust. 1, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w ust. 8.
Instrukcja nie jest wymagana, jeżeli w obiekcie nie występuje strefa zagrożenia wybuchem, a kubatura brutto budynku lub jego części stanowiącej odrębną strefę pożarową nie przekracza 1000 m³. Dla budynków inwentarskich przewidziano odrębny próg 1500 m³, a dla obiektów innych niż budynki – powierzchnię strefy pożarowej nieprzekraczającą 1000 m².
Dlatego przed zleceniem dokumentacji warto zweryfikować, czy obowiązek jej posiadania rzeczywiście dotyczy danego obiektu.
Zakończenie
Dobra instrukcja bezpieczeństwa pożarowego powinna być przede wszystkim zgodna z obowiązującymi przepisami, dostosowana do konkretnego obiektu i przydatna w praktyce. Samo posiadanie dokumentu nie wystarczy. Istotne jest jego prawidłowe wdrożenie, zapoznanie użytkowników z przyjętymi zasadami oraz regularna aktualizacja.
Smart Fire Protection Sp. z o.o. oferuje profesjonalne opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dla obiektów produkcyjnych, magazynowych, handlowych, biurowych, szkół, przedszkoli, hoteli i innych budynków na terenie całej Polski.
Jeżeli interesuje Cię opracowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego – cena, zakres dokumentacji lub możliwość współpracy, skontaktuj się z nami. Przeanalizujemy charakterystykę Twojego obiektu i przedstawimy ofertę dostosowaną do jego specyfiki.Jeżeli chcesz nawiązać z nami współpracę zadzwoń lub napisz e-mail.
Tel kontaktowy: 663553428 |e-mail: kontakt@sfpap.pl
Sprawdź co sądzą o nas zadowoleni klienci: Referencje
